PowerSQL

Skrócona instrukcja obsługi

Logowanie

Logowanie polega na wpisaniu swojego identyfikatora oraz hasła, które pozwala systemowi upewnić się, że ma do czynienia z właściwą osobą.

Dostęp do baz może uzyskać użytkownik mający do tego uprawnienia. Uprawnienia nadaje administrator. Ustalanie hasła lub jego zmiana należy do użytkownika. Administrator uaktywnia jedynie wybrane hasła z rejestru poczekalni.

Do momentu wylogowania się hasło jest przechowywane w przeglądarce i każda osoba może korzystać ze wszystkich udostępnionych baz, nie wpisując ponownie hasła przy przeładowywaniu strony. Dlatego zalecane jest wylogowanie się przez użytkownika przed odejściem od stanowiska.

Bazy danych

Dane przedstawione są w postaci tabel, które budową przypominają arkusz kalkulacyjny: składają się z wierszy i kolumn. Poszczególne wiersze są opisami pojedynczych elementów, których dotyczy dana tabela, np. osób. W kolumnach zawarte są cechy takiego elementu, np. płeć, wzrost itd.

Baza danych to zbiór logicznie związanych ze sobą tabel. Np. tabela towarów, tabela kontrahentów i tabela faktur mogą się składać na bazę danych systemu sprzedaży. Dodatkowo można bazy danych łączyć w grupy. System uzna bazy za należące do jednej grupy, jeżeli ich nazwy będą się rozpoczynać od takiego samego członu oddzielonego od reszty nazwy znakiem podkreślenia _. Przykładowo bazy o nazwach 2004_Q1, 2004_Q2, 2004_Q3 zostaną przedstawione jako Q1, Q2Q3 w grupie 2004. Tylko pierwszy znak _ jest traktowany w ten sposób, pozostałe (jeżeli nazwa je zawiera) pełnią rolę zwykłych znaków. Dla tych tabel, których nazwy nie zawierają znaku _, system tworzy grupę ~pozostałe~.

System operuje zawsze na pojedynczej tabeli. W celu jej wybrania należy wskazać kolejno grupę, bazę danych w grupie i tabelę w bazie danych. To spowoduje otwarcie okna do pracy w kontekście tej tabeli. Aby zamknąć tabelę i otworzyć inną, należy skorzystać z przycisku Zamknij.

Organizacja ekranu

Tabela składa się z kolumn w których umieszczone są dane. System odróżnia dane liczbowe (wyświetlane kolorem czerwonym) od danych tekstowych (prezentowanych na zielono). Niektóre dane mogą stanowić łącznik do innych tabel - wówczas wyświetlane są kolorem niebieskim i pozwalają poprzez kliknięcie przenieść się do innej, skojarzonej tabeli. Jeżeli dane zawierają adresy www lub email, to takie elementy zostaną przekształcone w łączniki, umożliwiające po kliknięciu przeniesienie się do danej strony www lub skierowanie listu pod dany adres.

Nad każdą kolumną widnieje jej tytuł (na żółtym pasku). Obok tytułu znajduje się przycisk do włączania i wyłączania sortowania tabeli względem tej kolumny. Nad tytułami kolumn umieszczono pola do wpisywania wzorców wyszukiwania danych (pasek jasnoniebieski).

Powyżej paska wzorców umieszczono informacje ile wierszy pokazanych jest na ekranie z ogólnej liczby wierszy tabeli. Jeżeli liczba wszystkich wierszy jest bardzo duża, moze być zamiast niej wyświetlany napis w rodzaju 9999+, co należy rozumieć jako "więcej niż 9999". Przycisk >> służy do przesuwania danych do przodu, przycisk << do przesuwania danych wstecz, przycisk Cofnij przywraca wzorce wyszukiwania do stanu po ostatnim wyświetleniu, Czyść usuwa wszystkie wzorce wyszukiwania. Przycisk Importuj pozwala pobrać dane do dalszego przetwarzania w arkuszu kalkulacyjnym (np. OpenOffice.org, Excel). Przycisk ? już znamy: służy do przywołania niniejszego tekstu.

Pokaż ponawia wyszukiwanie według aktualnych wzorców. Widoczna obok liczba określa ile wierszy wyświetla się jednorazowo na ekranie. Uwaga: liczby wierszy powyżej 100 mogą spowodować wydłużenie oczekiwania na wyświetlenie danych, zwłaszcza w przypadku wolnych łączy. Pole obliczając pozwala na zdefiniowanie własnej formuły, której wynik pojawi się w dodatkowej kolumnie.

Sortowanie

Naturalna kolejność wierszy w tabeli nie zawsze odpowiada chęciom użytkownika. Wynika ona z kolejności wprowadzania lub przetwarzania danych. Jeżeli tabela zawiera tzw. klucz główny, to on decyduje o pierwotnej kolejności. Kolumna definiująca klucz główny jest wyróżniona pogrubieniem jej nazwy.

Można ustalić inną kolejność wierszy, według danych zawartych w dowolnych kolumnach, poprzez kliknięcie na symbolu dwukierunkowej strzałki obok nazwy danej kolumny. Kliknięcie w dolnej części symbolu powoduje ustawienie danych rosnąco, a w górnej części - malejąco. Strzałka przy kolumnach biorących aktualnie udział w sortowaniu wyróżniona jest kolorem zielonym i wskazuje swym zwrotem porządek sortowania. Ponadto te kolumny wyświetlane są w pierwszej kolejności (od lewej krawędzi tabeli). Można wybrać do sortowania dowolnie wiele kolumn - wtedy wszystkie one będą ustalać porządek sortowania.

Powtórne kliknięcie na symbolu zielonej strzałki w danej kolumnie powoduje wyłączenie sortowania względem tej kolumny.

Grupowanie wierszy

Operacja grupowania polega na zsumowaniu liczb z tych wierszy, które w kolumnach oznaczonych jako sortujące zawierają takie same wartości. Grupowanie można włączyć poprzez kliknięcie na symbolu + znajdującym się na początku wiersza nagłówków kolumn i tym samym sposobem można je wyłączyć. Z oczywistych względów jest to możliwe tylko wtedy, gdy przynajmniej jedną kolumnę oznaczono do sortowania. Dodatkowo jako ostatnia wyświetlana jest kolumna z liczbą zgrupowanych wierszy.

Odczytywanie daty

W tabelach korzystających z baz typu CLARION data występuje w postaci zakodowanej jako liczba dni, które upłynęły od dnia 28 grudnia 1800 r. Na potrzeby danych pochodzących z CLARION-a przyjęto, że jeśli liczba zawiera się w przedziale od 61730 do 86585, co odpowiada zakodowanym datom od 1970-01-01 do 2038-01-19, to data w czytelnym formacie pojawia się po zatrzymaniu kursora myszki na takiej liczbie.

Arkusze kalkulacyjne także przechowują daty w postaci liczb, ale przyjmują inną datę "zerową": 30-12-1899. Nietrudno z tego wyliczyć, że daty w formacie CLARION są liczbami o 36161 większymi od analogicznych dat w arkuszu. Prosty sposób na obliczenie liczby reprezentującej datę w konwencji CLARION przy użyciu arkusza kalkulacyjnego:

  1. wpisać datę, np. 01-04-2002 do komórki A1
  2. do komórki B1 wpisać formułę =A1+36161
  3. określić format wyświetlania komórki B1 jako liczbowy
  4. 73508 jest poszukiwaną liczbą

Sam silnik SQL też przechowuje daty w postaci liczb, lecz i one różnią się od dat w formacie CLARION, tym razem o 657798 dni. Aby obliczyć datę zapisaną w kolumnie X przy pomocy funkcji SQL (np. w okienku "obliczając"), używamy formuły: FROM_DAYS(X+657798).

Odczytywanie czasu

W tabelach pochodzących z CLARION-a spotkamy kolumny zawierające czas, który także zakodowany jest w postaci liczby. Jest to liczba setnych części sekundy, jakie upłynęły danego dnia od północy. Aby więc obliczyć ten czas w sekundach, dzielimy odczytaną wartość przez 100, minuty otrzymamy dzieląc ją przez 6000, a godziny - przez 360000. Przykład formuły, która wpisana w polu "obliczająć" utworzy dodatkową kolumnę zawierającą rozkodowany czas z kolumny X:
FLOOR(X/(360000))*100+FLOOR(X/(6000))%60

Wyszukiwanie danych

Odpowiedzią na zapytanie jest wyszukanie wszystkich wierszy spełniających kryteria zawarte w pytaniu. Na pytanie mogą się składać wzorce określone niezależnie dla każdej kolumny. Wtedy efektem będzie odnalezienie wierszy spełniających wszystkie warunki.

Wyszukiwanie dotyczy całej kolumny, a nie tylko danych aktualnie wyświetlanych.

Do wpisywania wzorców wyszukiwania przeznaczono wiersz nad nazwami kolumn.

Uproszczony tryb wyszukiwania danych

W tym trybie wszytkie dane, w tym także liczby, traktowane są jak tekst.

Wpisanie w polu wyszukiwania ciągu znaków powoduje wyszukanie wszystkich wierszy zawierających w danej kolumnie taki ciąg znaków. Wielkie i małe litery nie są rozróżniane.

Można do wyszukiwania stosować znaki o specjalnym znaczeniu:

_ zastępuje jeden dowolny znak.
np. du_a spowoduje odnalezienie tekstów dumaduża, a nie znajdzie dusza ani durna. Inny przykład: użycie 2 znaków podkreślenia __ spowoduje znalezienie wszystkich wierszy co najmniej 2-znakowych.

% zastępuje dowolny ciąg znaków
np. m%a spowoduje odnalezienie tekstu miłego dnia.

= wpisane przed wzorcem powoduje wyszukiwanie danych zaczynających się od podanego wzorca.
np. =bara spowoduje znalezienie tekstu baran lub barak, a nie znajdzie Barbara.
Analogicznie, dopisanie = na końcu wzorca powoduje wyszukiwanie tekstu kończącego się podanym wzorcem
np. rak= spowoduje odnalezienie tekstu szarak a nie znajdzie buraki.
Oczywiście umieszczenie = z obu stron wzorca spowoduje wyszukanie tekstu dokładnie takiego jak podany.

- (pojedynczy minus) oznacza "brak wartości". Takie elementy są oznaczane szarym symbolem . Są to komórki, którym nie przypisano żadnej wartości i nie da się ich z niczym porównać, np. NIE są one równe 0 ani też NIE są różne od 0. Jedyną możliwą operacją, której podlegają komórki bez wartości jest sprawdzenie tego faktu. Uwaga: komórki wizualnie puste zawierają wartość tekstową o długości 0.

x..y pozwala wyszukać wartości z zakresu od x do y, przy czym w kolumnach tekstowych dane porównywane są alfabetycznie, a w liczbowych - numerycznie. Zamiast x i y należy podać konkretne liczby lub napisy.

! przed całym wzorcem powoduje wyświetlenie wierszy nie pasujących do wzorca. Jest to polecenie "szukaj innych niż ..."

Wyszukiwanie zaawansowane

Gdy w polu wzorca wyszukiwania dla kolumny INFO napiszemy np. abc, zostanie to przetworzone zgodnie ze składnią języka SQL na INFO LIKE '%abc%', co oznacza: "jeśli tekst w kolumnie INFO ma w dowolnym miejscu abc". System w trybie uproszczonym uzupełnia podany tekst o niezbędne "zaklęcia", aby uwolnić mniej doświadczonego użytkownika od konieczności uczenia się skomplikowanych reguł.

Aby wymusić tryb zaawansowany, należy wzorzec rozpocząć od znaku ?. To spowoduje, że nasz wzorzec zostanie użyty w zapytaniu bez żadnych modyfikacji, z wyjątkiem wstawienia nazwy kolumny w miejsce ?. Daje to większą swobodę osobie znającej składnię wyrażeń SQL. Przykłady:

W ostatnim przykładzie warto zauważyć, że dla wyrażeń złożonych (z użyciem AND, OR) każdy następny człon wymaga powtórzenia nazwy kolumny (pierwsze jej wystąpienie jest samoczynnie wstawiane zamiast ?).

Więcej informacji na temat składni zastosowanego tu dialektu języka SQL można znaleźć na stronie MySQL Reference Manual.